De rem-slaap duurt per cyclus ergens tussen de 5 en 45 minuten. Aan het begin van de nacht zijn de rem-periodes kort, vaak maar een paar minuten. Naarmate de nacht vordert, worden ze langer. De laatste rem-fase voor het wakker worden kan zomaar een half uur of meer duren.
Hoe rem-slaap hoe lang per cyclus werkt
Je slaap bestaat uit meerdere cycli van ongeveer 90 minuten. Elke cyclus bevat een stuk lichte slaap, diepe slaap en aan het einde rem-slaap. In de eerste cyclus duurt de rem-slaap vaak maar 5 tot 10 minuten. In de tweede cyclus al iets langer. Tegen de vierde of vijfde cyclus kan de rem-fase oplopen tot 30 à 45 minuten.
Bij een gemiddelde slaapduur van 7 à 8 uur doorloop je zo’n 4 tot 6 cycli. Dat betekent dat je in totaal ruwweg 90 tot 120 minuten per nacht in de rem-slaap zit. Dat komt neer op zo’n 20 tot 25 procent van je totale slaaptijd.
Waarom de rem-slaap aan het einde van de nacht het langst duurt
Dit heeft te maken met hoe je lichaam prioriteiten stelt. In de eerste helft van de nacht heeft diepe slaap de overhand. Dat is het moment waarop je lichaam zich fysiek herstelt. Naarmate die behoefte afneemt, verschuift de slaap naar meer rem. Rem-slaap is bij uitstek het moment waarop je hersenen dromen verwerken, herinneringen opslaan en emoties ordenen.
Wie te vroeg wakker wordt of ’s ochtends vroeg zijn wekker zet, loopt de langste rem-periodes mis. Juist die laatste uren bevatten de meeste rem-slaap. Een alarm dat je om 6 uur wekt terwijl je pas om 23 uur ging slapen, is dan ook een stuk ongunstiger dan een wekker op 7 uur.
Hoeveel rem-slaap heb je nodig?
Voor de meeste volwassenen geldt een richtlijn van minimaal 90 minuten rem-slaap per nacht. Dat haal je als vuistregel als je 7 tot 9 uur slaapt. Slaap je structureel minder, dan is de rem-slaap vaak het eerste dat ingekort wordt, omdat je de vroegere cycli met meer diepe slaap doorloopt.
Bij kinderen en baby’s is het aandeel rem-slaap veel groter. Pasgeboren baby’s brengen naar schatting zo’n 50 procent van hun slaaptijd in rem-slaap door. Dit hangt samen met de snelle hersenontwikkeling in de eerste levensjaren. Volwassenen hebben dat percentage niet nodig; voor hen is 20 tot 25 procent het gezonde gemiddelde.
Wat verkort je rem-slaap?
Alcohol is een van de bekendste verstoorders. Alcohol helpt je wel in slaap vallen, maar onderdrukt in de eerste helft van de nacht de rem-slaap sterk. Zodra het lichaam de alcohol afbreekt, reageert de slaap met een soort rebound: onrustige slaap, levendige dromen en vroeg wakker worden.
Slaapmiddelen en bepaalde antidepressiva kunnen de rem-slaap eveneens verkorten. Stress en een onregelmatig slaapritme zorgen er ook voor dat de verdeling tussen de slaapfasen verstoord raakt. Wie regelmatig minder dan 6 uur slaapt, bouwt een rem-schuld op die niet zomaar in één nacht wordt ingehaald.
Wil je weten of je voldoende rem-slaap krijgt, dan zijn moderne slaapwearables (zoals een smartwatch of fitnesstracker) een aardige indicatie, al zijn ze niet zo nauwkeurig als een professioneel slaaponderzoek. Ze geven wel een beeld van de trends over meerdere nachten.
De vuistregel blijft eenvoudig: slaap voldoende uur en consistent op vaste tijden, dan regelt je lichaam de verdeling van rem-slaap grotendeels zelf. De uren vlak voor het ontwaken zijn daarvoor het meest waardevol. Zorg dat je die niet structureel mist.
