Niet kunnen slapen is iets wat veel mensen meemaken, soms korte tijd, maar soms ook maanden achter elkaar. Deze slapeloze nachten maken je overdag moe, prikkelbaar en somber. Het is frustrerend als je in bed ligt en de slaap wil niet komen, of als je steeds weer wakker wordt. Slecht slapen heeft verschillende oorzaken en iedereen kan dit meemaken, zowel jongeren als volwassenen.
Slaap en stress horen vaak samen
Stress en zorgen zijn een van de meest voorkomende redenen dat mensen niet goed slapen. Denk aan problemen op het werk, geldzorgen of gedoe thuis. Je blijft piekeren en de gedachten blijven maar rondgaan als je probeert te ontspannen. Het lijkt alsof je hoofd niet stil wil zijn. Ook verdriet, een scheiding of rouw kan voor slapeloosheid zorgen. Zelfs leuke gebeurtenissen, zoals op vakantie gaan of een verjaardag, houden je soms wakker. Het lichaam maakt dan extra stresshormonen aan. Daardoor lukt het minder goed om in slaap te vallen of door te slapen.
Gewoontes die je nachtrust verstoren
Naast stress zijn er gewoontes die je wakker houden. Veel mensen kijken vlak voor het slapen nog op een telefoon of tablet. Het blauwe licht van het scherm zorgt ervoor dat je lichaam denkt dat het nog dag is. Ook laat koffie drinken of nog een energiedrankje nemen werkt tegen als je wilt gaan slapen. Luid geluid, veel licht of te laat nog zwaar eten kunnen de slaap verstoren. Sommige mensen vinden het lastig om een vast slaapritme aan te houden omdat ze vaak op verschillende tijden naar bed gaan. Zo raakt het lichaam in de war en weet het niet meer goed wanneer het moet gaan slapen.
Lichamelijke en psychische oorzaken van slapeloosheid
Natuurlijk kan een medisch probleem ook invloed hebben op slapen. Pijn, bijvoorbeeld van reuma of migraine, maakt het lastig om goed te rusten. Ook bij luchtwegproblemen zoals astma of apneu slaap je vaak wakker. Psychische oorzaken zoals angst of depressie houden je ’s nachts bezig. Het is soms moeilijk om deze klachten te herkennen, omdat vermoeidheid dan het enige teken is. Sommige medicijnen zorgen ook voor slaapproblemen. Check daarom altijd bij je arts of een pil die je gebruikt invloed heeft op de slaap.
De gevolgen van slecht slapen
Een nacht niet kunnen rusten voel je vaak meteen de volgende dag. Je bent moe en hebt nergens zin in. Mensen kunnen sneller boos of verdrietig zijn als ze slecht geslapen hebben. Ook kun je je minder goed concentreren en vergeet je sneller dingen. Wie lange tijd slecht slaapt, merkt soms ook dat hij vaker ziek wordt. Het lichaam heeft slaap nodig om te herstellen. Bij jonge mensen is te weinig slapen extra vervelend, omdat zij die rust nog harder nodig hebben voor groei en leren. Soms denken anderen dat het niet zo erg is, maar leef je met slapeloosheid dan weet je hoe zwaar het kan zijn.
Wat kun je zelf doen om beter te slapen?
- Probeer elke dag op vaste tijden te gaan slapen, ook in het weekend. Sta elke ochtend rond dezelfde tijd op en ga niet steeds overdag slapen, behalve als het echt niet anders kan.
- Zet je telefoon, tablet of computer minstens een uur voor het slapengaan uit. Lees een boek, luister naar rustige muziek of doe ontspanningsoefeningen.
- Zorg dat je slaapkamer donker, stil en koel is.
- <strong(Drink ’s avonds geen koffie of energiedrank).
- Eet niet te zwaar of te veel vlak voor je naar bed gaat.
- Kijk of het helpt om een ritueel te maken van je avond, zoals tandenpoetsen, slapen gaan en jezelf rustig voorbereiden op de nacht.
- Blijf niet te lang wakker liggen in bed; sta gerust even op en doe iets rustgevends tot je slaperig wordt.
Aanpak als je aanhoudend niet kunt slapen
Houd je last van lange slapeloze nachten, dan is het verstandig om hulp te zoeken. Ga naar de huisarts en vertel hoe vaak en hoe lang je niet goed rust krijgt. Soms krijg je een slaaptraining of tips om beter te ontspannen. Er zijn ook behandelingen voor mensen die veel piekeren, zoals gesprekken met een psycholoog. Slaapmiddelen zijn er, maar worden in Nederland niet vaak voorgeschreven. Ze lossen het probleem meestal niet op en werken vaak slecht op de lange termijn. Er wordt vooral naar de oorzaak gekeken. Steun van familie of vrienden kan trouwens ook veel betekenen. Je hoeft niet alles alleen te doen.
Meest gestelde vragen over niet kunnen slapen
-
Hoe lang is het normaal om wakker te liggen voordat je in slaap valt?
Als je binnen een half uur in slaap valt, is dat heel gewoon. Duurt het vaak een uur of langer voordat je de slaap kunt vatten? Dan heb je mogelijk last van slaapproblemen.
-
Kan slecht slapen ook ontstaan door ouder worden?
Oudere mensen slapen vaak korter en lichter dan jonge mensen. Hierdoor kun je vaker wakker worden in de nacht wanneer je ouder bent.
-
Is het erg als je soms een nacht niet goed slaapt?
Af en toe een nacht met weinig slaap is niet erg. Slaap je vaak of lang achter elkaar slecht? Dan raken lichaam en geest uitgeput en is het goed om hulp te zoeken.
-
Wat kun je doen als je in de nacht wakker wordt en niet meer kan slapen?
Blijf dan niet te lang in bed liggen. Stap even uit bed, maak een kopje (cafeïnevrije) thee en doe iets simpels tot je weer slaperig wordt. Vermijd fel licht en schermen.
-
Helpen apps of muziek om beter te slapen?
Rustige muziek, natuurgeluiden of speciale slaap-apps kunnen ontspanning geven en sommige mensen ervaren dat dit helpt om sneller te slapen. Iedereen is anders, dus probeer uit wat werkt.
