Peuter wil niet slapen hysterisch: het is een situatie waar veel ouders mee te maken krijgen. Het kan je als ouder machteloos maken als je kind overstuur is terwijl het bedtijd is. Soms lijkt het alsof niets helpt. Toch zijn er verschillende oorzaken voor dit gedrag en zijn er manieren om het slapen weer rustiger te maken. In deze blog lees je praktische informatie en tips.
Drukke dag en teveel prikkels zorgen voor oververmoeidheid
Veel peuters hebben moeite met slapen na een drukke dag. Ze krijgen op zo’n dag veel prikkels binnen. Denk aan een verjaardag, zwemles of een dagje opvang. De hersenen van jonge kinderen verwerken deze indrukken nog lang na het avondeten. Dit kan zich uiten in druk gedrag en huilbuien wanneer het tijd is om naar bed te gaan. Oververmoeidheid speelt hier een grote rol. Het lijkt vreemd, maar juist wanneer je kind erg moe is, kan het zichzelf moeilijk tot rust brengen. Een overprikkelde peuter wordt sneller boos of verdrietig als je hem in bed legt. Probeer te zorgen voor rust aan het einde van de dag, bijvoorbeeld met rustig spelen, samen lezen of zacht muziek luisteren.
Verlatingsangst maakt in slaap vallen lastig
Tussen de leeftijd van anderhalf en vier jaar komt verlatingsangst veel voor. Je kind wil niet dat je de kamer verlaat en wordt dan soms hysterisch. Voor een peuter kan elke scheiding van jou, zelfs als je in een andere kamer bent, heel spannend zijn. Ze zijn bang dat jij weggaat en niet meer terugkomt. Zeker als ze net hebben geleerd dat je soms weggaat zonder dat ze mee mogen, kan de dag afsluiten eng worden. Je ziet het aan veel klammere handjes, huilen of roepen zodra jij de deur uit gaat. Probeer in dit geval korte momenten even uit het zicht te zijn, zodat je kind leert dat je altijd terugkomt. Een vast knuffeltje of een terugkerend slaapritueel kan houvast geven.
Een vaste slaaproutine brengt rust en duidelijkheid
Peuters hebben behoefte aan duidelijkheid en vaste gewoonten. Een duidelijke slaaproutine geeft kinderen het gevoel van veiligheid. Het helpt als elke avond ongeveer hetzelfde verloopt. Bijvoorbeeld: eerst samen douchen, dan pyjama aan, een verhaaltje lezen, een slaapliedje zingen en dan licht uit. Als deze stappen steeds in dezelfde volgorde worden gedaan, weet je peuter wat er gaat gebeuren. Dat zorgt vaak voor minder weerstand. Als peuter wil niet slapen hysterisch gedrag toch terugkomt, blijf dan zelf rustig en houd vast aan het ritueel. Soms helpt het om je kind daarna kort gerust te stellen en te zeggen dat je over vijf minuten nog even komt kijken.
- eerst samen douchen
- dan pyjama aan
- een verhaaltje lezen
- een slaapliedje zingen
- dan licht uit
Als deze stappen steeds in dezelfde volgorde worden gedaan, weet je peuter wat er gaat gebeuren. Dat zorgt vaak voor minder weerstand. Als peuter wil niet slapen hysterisch gedrag toch terugkomt, blijf dan zelf rustig en houd vast aan het ritueel. Soms helpt het om je kind daarna kort gerust te stellen en te zeggen dat je over vijf minuten nog even komt kijken.
Grenzen en geruststelling zonder strijd
Duidelijke grenzen zijn belangrijk, ook bij slapengaan. Een peuter heeft duidelijkheid nodig, maar ook warmte. Zeg bijvoorbeeld rustig dat het tijd is om te slapen en dat je dichtbij bent. Sommige kinderen willen steeds uit bed komen. Breng ze dan rustig terug zonder steeds opnieuw een gesprek aan te gaan. Zo leert je kind: in bed blijven hoort erbij, ook als het even moeilijk is. Probeer tegelijkertijd het verdriet of de boosheid niet weg te lachen of te negeren, maar benoem dat het spannend of lastig is. Zeg bijvoorbeeld: “Ik snap dat je mij mist, ik ben vlakbij.” Met deze aanpak bouw je aan vertrouwen zonder extra strijd.
Let op veranderingen of bijzondere situaties
Let op veranderingen of bijzondere situaties
Soms is er een duidelijke reden voor driftbuien en slaapproblemen. Is er net een broertje of zusje geboren? Is je kind verhuisd of gestart bij een andere opvang? Of zijn er spanningen thuis? Peuters reageren vaak sterk op veranderingen, groot of klein. Ook gebeurtenissen op school of in de familie kunnen invloed hebben op hun slaappatroon. Geef je kind de tijd om te wennen. Blijf zo goed mogelijk vasthouden aan je avondritueel. Vertel eventueel wat er gebeurt, ook als je niet alles kunt uitleggen. Soms helpt het om extra tijd in te bouwen voor knuffelen en praten over de dag.
De meest gestelde vragen over peuter wil niet slapen hysterisch
Wat kan ik doen als mijn peuter elke avond hysterisch is bij het naar bed brengen?
De eerste stap als je peuter iedere avond hysterisch wordt bij het naar bed brengen, is het zorgen voor rust en regelmaat. Maak een vast slaapritueel en houd je daaraan. Blijf rustig, stel je kind gerust en breng hem of haar steeds weer terug naar bed zonder uitgebreid te praten. Probeer avonds activiteiten te vermijden die veel spanning geven.
Is het normaal dat een kind van twee of drie jaar bang is om te gaan slapen?
Het is normaal dat kinderen tussen de twee en vier jaar soms bang zijn om te gaan slapen. Verlatingsangst en angst voor het donker komen vaak voor in deze leeftijdsfase. Met duidelijke routines en geruststelling help je je kindje om zich veiliger te voelen bij het slapengaan.
Wanneer moet ik hulp zoeken voor het slaapprobleem van mijn peuter?
Zoek hulp als jouw peuter langere tijd niet goed slaapt, vaak hysterisch is en iedereen in het gezin er veel last van heeft. Ook als je kind zichzelf pijn doet, heel angstig blijft of niet meer normaal eet en speelt kan extra ondersteuning helpen. Een huisarts of het consultatiebureau kan je advies geven.
Helpen extra knuffels of een nachtlampje bij slaapproblemen?
Extra knuffels, een zacht nachtlampje of het samen uitzoeken van een nachtknuffel kunnen slaapgewoonten ondersteunen. Veel kinderen vinden zo’n troostvoorwerp prettig en slapen dan gemakkelijker in. Zorg wel dat het niet teveel afleidt of het inslapen juist lastig maakt.
Kan een peuter medisch niet willen slapen of altijd hysterisch zijn?
Het kan dat lichamelijke klachten zoals oorpijn, allergieën of buikpijn ervoor zorgen dat een peuter niet goed slaapt en sneller overstuur raakt bij het naar bed gaan. Controleer af en toe of je kind goed gezond is. Twijfel je of zijn of haar gedrag bij het slapen niet past bij de leeftijd of situatie, neem dan contact op met de huisarts of het consultatiebureau.
