Moeite met doorslapen: oorzaken, gevolgen en wat je zelf kunt doen

Doorslaapproblemen kunnen ervoor zorgen dat je ’s nachts vaak wakker wordt en moeilijk weer in slaap valt. Dit is niet fijn, want slapen is belangrijk om je goed te voelen en fit te blijven. Veel mensen hebben hier weleens last van. Soms is het een paar nachten, soms blijft het langer aanhouden. In deze blog lees je wat doorslaapproblemen zijn, wat de oorzaken kunnen zijn, hoe je de gevolgen merkt en wat je zelf kunt proberen om weer beter te slapen.

Wat zijn doorslaapproblemen en hoe herken je ze

Als je midden in de nacht vaak wakker wordt en het lastig vindt om verder te slapen, heb je waarschijnlijk last van nachtelijk wakker worden. Je merkt dit bijvoorbeeld doordat je vaak op de klok kijkt tijdens de nacht. Ook kun je ’s ochtends moe zijn, zelfs als je vroeg naar bed bent gegaan. Veel mensen denken dat alleen moeilijk inslapen een probleem is, maar soms word je pas na een paar uur wakker. Vaak val je niet direct weer in slaap, waardoor je minder diepe slaap krijgt. Dit nachtelijk wakker zijn komt voor bij jongeren en bij volwassenen. Meestal zijn het de mensen boven de 40 die hier meer last van krijgen. Je kunt het herkennen aan veel wakker liggen tussen bijvoorbeeld twee en vijf uur in de nacht. Soms heb je ook geen idee waarom je wakker wordt. Het kan zomaar zijn, of omdat je moet plassen, dorst hebt of omdat je piekert.

Veelvoorkomende oorzaken van doorslaapproblemen

Er zijn verschillende redenen waarom mensen ’s nachts wakker worden. Een belangrijke oorzaak is stress. Als je veel nadenkt of bezorgd bent, blijft je hoofd druk, ook als je eigenlijk wilt rusten. Het hormoon cortisol, dat bij stress vrijkomt, kan zorgen dat je minder diep slaapt. Lichamelijke oorzaken zijn er ook, zoals pijn of een volle blaas. Geluiden in huis of buiten kunnen je uit je slaap halen. Verder kunnen veranderingen in het dagelijks leven, zoals ploegendiensten, op reis zijn of het gebruik van alcohol en cafeïne, invloed hebben op je nachtrust. Blauw licht van telefoons of tv-schermen werkt ook verstorend, zeker als je kort voor het slapengaan nog op een scherm kijkt. Ook komt het bij vrouwen tijdens de overgang vaker voor door schommelingen in de hormonen.

Gevolgen van niet goed doorslapen voor je gezondheid

Moe wakker worden is vaak het eerste teken van onvoldoende slaap. Je voelt je overdag snel slaperig of prikkelbaar. Oogleden worden zwaar en concentreren wordt lastig. Soms krijg je ook meer trek in zoet eten of voel je je somber. Als je vaak niet doorslaapt, kan dat op de lange termijn meer klachten geven. Je bent dan gevoeliger voor ziektes, verkoudheden of stress. Ook kun je wat vergeetachtig of neerslachtig worden. Voor kinderen en jongeren kan slechter slapen invloed hebben op schoolprestaties en humeur. Bij ouderen ontstaan soms klachten als duizeligheid of onrust. Slapeloosheid is dus niet alleen vervelend in de nacht – het heeft ook gevolgen overdag. Je merkt het op het werk, thuis en bij het sporten.

Wat je zelf kunt proberen bij doorslaapproblemen

Gelukkig zijn er veel dingen die je zelf kunt proberen als je ’s nachts wakker wordt. Zorg voor rust voor het slapengaan. Zet beeldschermen een uur van tevoren al uit. Lees liever een boek of luister naar rustige muziek. Probeer overdag veel buiten te zijn, daglicht helpt je om ’s avonds beter in slaap te vallen. Let op met cafeïne uit bijvoorbeeld koffie, zeker later op de dag. Drink liever water of kruidenthee. Eet niet te zwaar vlak voor het slapengaan. Als je wakker ligt, pieker dan niet te veel. Schrijf gedachten eventueel op in een schriftje naast je bed. Neem geen slaappillen zonder advies van een arts. Zij lossen het probleem meestal niet op en kunnen zelfs verslavend zijn. Blijf in bed rustig liggen als je niet slaapt, of ga even uit bed om iets rustige te doen. Verander niet steeds van slaapplek, zo raakt je lichaam gewend aan een vaste plek om te rusten. Merk je dat je langer dan een paar weken last houdt van slecht doorslapen? Vraag dan gerust een arts om advies.

• Zorg voor rust voor het slapengaan. Zet beeldschermen een uur van tevoren al uit. Lees liever een boek of luister naar rustige muziek.
• Probeer overdag veel buiten te zijn, daglicht helpt je om ’s avonds beter in slaap te vallen.
• Let op met cafeïne uit bijvoorbeeld koffie, zeker later op de dag.
• Drink liever water of kruidenthee.
• Eet niet te zwaar vlak voor het slapengaan.
• Als je wakker ligt, pieker dan niet te veel. Schrijf gedachten eventueel op in een schriftje naast je bed.
• Neem geen slaappillen zonder advies van een arts. Zij lossen het probleem meestal niet op en kunnen zelfs verslavend zijn.
• Blijf in bed rustig liggen als je niet slaapt, of ga even uit bed om iets rustige te doen.
• Verander niet steeds van slaapplek, zo raakt je lichaam gewend aan een vaste plek om te rusten.
• Merk je dat je langer dan een paar weken last houdt van slecht doorslapen? Vraag dan gerust een arts om advies.

Veelgestelde vragen over doorslaapproblemen

• Helpt een middagdutje als ik ’s nachts niet goed slaap? Korte dutjes van maximaal twintig minuten kunnen fijn zijn, maar slapen overdag lost doorslaapproblemen in de nacht vaak niet op. Te lang slapen overdag maakt het ’s avonds moeilijker om in een goed ritme te komen.
• Kunnen medicijnen doorslaapproblemen verergeren? Bepaalde medicijnen, zoals sommige pijnstillers of middelen tegen hoge bloeddruk, kunnen ervoor zorgen dat je vaker wakker wordt. Overleg bij twijfel altijd met je arts over de bijwerkingen van medicijnen.
• Zijn natuurlijke middelen zoals melatonine veilig om te gebruiken? Kort gebruik van melatonine kan in sommige gevallen helpen om beter te slapen, maar het is goed om alleen na overleg met een arts te starten. Natuurlijke middelen oplossen niet altijd het onderliggende probleem.
• Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan bij doorslaapproblemen? Als je langer dan drie weken moe bent of als je slaapgebrek je dagelijks leven verstoort, is het verstandig om contact te zoeken met je huisarts. De arts kan helpen de oorzaak te vinden en geeft tips die bij jou passen.
• Heeft leeftijd invloed op doorslaapproblemen? Ja, oudere mensen hebben vaker moeite met doorslapen dan jongeren. Dat komt door veranderingen in het slaapritme en soms door lichamelijke klachten.